Νέα μορφή εταιρείας – Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία (ΙΚΕ)


Με το νόμο 4072/2012 θεσμοθετείται μια νέα μορφή κεφαλαιουχικής εταιρείας η οποία έρχεται να συνυπάρξει με τις ήδη υφιστάμενες (ΑΕ και ΕΠΕ), η Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία (ΙΚΕ). Στόχος, η διευκόλυνση των επενδύσεων και της εν γένει ανάπτυξης, εν μέσω οικονομικής κρίσης και συνεχούς ύφεσης στην εσωτερική αγορά.

Σύμφωνα με τις διατάξεις που διέπουν τη λειτουργία της ΙΚΕ, είναι δυνατή η σύστασή της με την καταβολή ως ελάχιστου κεφαλαίου ενός και μόνο ευρώ.  Η ευθύνη των μελών της ΙΚΕ για τα εταιρικά χρέη περιορίζεται μόνο στο κεφάλαιο αυτής (με εξαίρεση τις εισφορές που αναλυτικά παρατίθενται κατωτέρω) ενώ η εταιρεία είναι εμπορική και έχει νομική προσωπικότητα. Μέχρι πρότινος, το ελάχιστο κεφάλαιο που μπορούσε κάποιος να καταβάλει για τη σύσταση κεφαλαιουχικής εταιρείας ήταν αυτό των 4.500 ευρώ για τις ΕΠΕ. Κάτι τέτοιο ανατρέπεται πλέον πλήρως, ακολουθώντας σχετικές ρυθμίσεις στις οποίες έχουν ήδη προβεί άλλα ευρωπαϊκά κράτη.

Σημαντική καινοτομία που εισάγεται (πέραν αυτής του ελάχιστου κεφαλαίου) είναι η αποσύνδεση της εταιρικής συμμετοχής και των μεριδίων από το κεφάλαιο. Τα εταιρικά μερίδια ανάγονται πλέον σε έναν ευρύτερο παρονομαστή που αποτελείται από την αξία του συνόλου των εισφορών, οι οποίες δεν είναι απαραίτητα σε κεφάλαιο. Κατ’ αυτόν τον τρόπο ο νέος εταιρικός τύπος είναι ιδιαίτερα ευέλικτος, καθώς είναι δυνατό να συνδυάζεται η κεφαλαιουχική με την προσωπική μορφή της εταιρείας και να προσαρμόζεται αναλόγως με τη βούληση των εταίρων.

Συγκεκριμένα, οι εισφορές μπορούν να είναι κεφαλαιακές, εξωκεφαλαιακές και εγγυητικές. Μπορεί δηλαδή ένας εταίρος να εισφέρει στην εταιρεία, πέραν του γνωστού μας κεφαλαίου, και με στοιχεία που υπόκεινται σε αποτίμηση (άρθρ. 9 του Ν. 2190/1920) αλλά και με εγγυοδοσία. Στην περίπτωση βέβαια της εγγυοδοσίας, η ευθύνη του εταίρου που εισφέρει με αυτή τη μορφή, εκτείνεται στο σύνολο του ποσού της εγγυοδοσίας και κατόπιν στο εταιρικό κεφάλαιο καθώς παρόλο που φαίνεται ότι προσομοιάζει με αξίωση κατά προσωπικής περιουσίας, εφόσον αυτή έχει προταθεί ως εισφορά, ανήκει στο εν γένει εταιρικό κεφάλαιο. Η ευθύνη επομένως του εταίρου με εγγυητική εισφορά – παρά τον όρο που χρησιμοποιείται – είναι ευθύνη πρωτοφειλέτη και όχι εγγυητή. Τα ποσοστά των εισφορών εξωκεφαλαιακών και εγγυητικών εισφορών σε σχέση με το συνολικό κεφάλαιο της εταιρείας ορίζονται στο νόμο. Ελλείψει αντίθετης καταστατικής πρόβλεψης, τα εταιρικά μερίδια παρέχουν ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις, ανεξαρτήτως του είδους εισφοράς στην οποία αντιστοιχούν.

Προκειμένου να μειωθεί το κόστος σύστασης και να ενισχυθεί η προσπάθεια ανάπτυξης και επενδύσεων, ο νόμος ορίζει ότι η ΙΚΕ μπορεί να συσταθεί με ιδιωτικό έγγραφο (εκτός αν το συμβολαιογραφικό προβλέπεται από ειδική διάταξη ή αν εισφέρονται περιουσιακά στοιχεία για τη μεταβίβαση των οποίων πρέπει να τηρηθεί συμβολαιογραφικός τύπος ή αν τα μέρη το επιλέξουν). Σημαντική καινοτομία αποτελεί ότι το καταστατικό και τα εταιρικά έγγραφα μπορούν να συντάσσονται και σε μια από τις επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (χωρίς ειδική πρόβλεψη από το καταστατικό) σε αντίθεση με τον κανόνα ότι τα βιβλία τηρούνται μόνο στην ελληνική γλώσσα. 

Η ΙΚΕ μπορεί να λειτουργήσει και ως μονοπρόσωπη εταιρεία, ενώ όπου η νομοθεσία για την άσκηση δραστηριότητας απαιτεί τη νομική μορφή της ΕΠΕ, οι σχετικές δραστηριότητες και τα επαγγέλματα μπορούν πλέον να ασκούνται και από ΙΚΕ. Είναι πάντοτε ορισμένου χρόνου και σε περίπτωση που αυτός δεν ορίστηκε στο καταστατικό της, ισχύει η δωδεκαετία. Έδρα της ορίζεται ο δήμος που αναφέρεται στο καταστατικό της. Καθότι κεφαλαιουχική εταιρεία, τα μερίδιά της μεταβιβάζονται ελεύθερα αιτία ζωής ή θανάτου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι αιτήσεις για σύσταση ΙΚΕ στο ΓΕΜΗ μπορούν να κατατίθενται ήδη από 11 Ιουνίου του 2012 ενώ μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2013, υφιστάμενες εταιρείες περιορισμένης ευθύνης μπορούν να μετατραπούν σε ιδιωτικές κεφαλαιουχικές εταιρείες εάν αυτό αποφασισθεί από τη συνέλευση των εταίρων, που λαμβάνεται είτε με πλειοψηφία τουλάχιστον των δύο τρίτων του όλου αριθμού των εταίρων, που εκπροσωπούν τα δύο τρίτα του όλου εταιρικού κεφαλαίου, είτε με πλειοψηφία τουλάχιστον των τριών τετάρτων του όλου εταιρικού κεφαλαίου. Ρήτρες του καταστατικού που προβλέπουν μεγαλύτερα ποσοστά πλειοψηφίας δεν λαμβάνονται υπόψη για την απόφαση αυτή.

Η εν λόγω διάταξη ισχύει προς διευκόλυνση των ΕΠΕ να μεταπηδήσουν σε ένα πιο ευέλικτο σχήμα εταιρικής μορφής ενώ συνάδει με το αρχικό όραμα του εμπνευστή του συγκεκριμένου νόμου, καθηγητή κ. Περάκη, η ΙΚΕ να αντικαταστήσει εν καιρώ την ΕΠΕ.